“Porno kijken? Dat gebeurt bij ons niet!”

Een mond vol tanden

Niet zo lang geleden stonden we met een stand op een conferentie voor jongeren. Toen er een vijftal (wat oudere) jongeren langs liep, stelde ik een superdirecte vraag: ‘Hoe oud was je toen je voor het eerst porno zag?’ Ze stopten allemaal, en keken me een beetje verschrikt aan. Toch kwamen ze een voor een met een antwoord, waarna we een goed en eerlijk gesprek hadden.

Deze jongeren zijn niet alleen. De cijfers van jongeren die regelmatig naar porno kijken, stijgen. Vlak vóór corona liet de CHE onder christelijke studenten onderzoeken hoe groot het pornogebruik was. Daaruit bleek dat 90% van de mannelijke studenten en 47% van de vrouwen in hun leven regelmatig heeft gekeken naar pornografie.* In februari 2024 publiceerde Rutgers een onderzoek waarin zij stelden dat 86% van de mannelijke jongeren en 55% van de vrouwelijke jongeren in de 6 maanden daarvoor naar porno had gekeken. Vooral de cijfers van de vrouwen waren flink gestegen: in 2017 was dit namelijk nog maar 38%. Ook uit de cijfers van EO-Beam uit 2019 zien we dat porno vrouwen trekt. In een reeks artikelen stellen zij dat maar liefst 82% van de ondervraagde jongeren naar porno keek, waarvan driekwart vrouwelijk was.

Kijkcijfers onder volwassenen

Pornogebruik stijgt. De kijkcijfers onder volwassenen lijken niet heel anders te zijn. The Barna Group deed in Amerika onderzoek onder pornografie onder alle leeftijden.

• In 2016 zocht 39% van alle vrouwen pornografisch materiaal op. In 2024 steeg dit naar 44%. Onder christelijke vrouwen was dit 40%.
• 78% van de mannen keek in 2024 regelmatig pornografisch materiaal. Onder christelijke mannen was dit 75%.
• 61% van de bevolking keek in 2024 regelmatig pornografie. Onder christenen was dit 54%.
• 22% van alle christenen kijkt minstens één keer per week naar porno. Onder de totale bevolking was dit 31%.
• 68% van alle Amerikaanse voorgangers gaf aan te worstelen of in het verleden te hebben geworsteld met pornografie. Dat is tweederde van alle geestelijk leiders. 18% worstelt er op dit moment mee.

Ook -misschien vooral- thuis

Terug naar jouw gezin. Een Brits onderzoek kwam in 2020 tot de conclusie dat 75% van de ouders gelooft dat hun tiener nooit met pornografie is geconfronteerd. In werkelijkheid gaf 53% van de tieners uit die gezinnen aan dat ze al wel porno gezien hadden.

Amerikaanse onderzoekers gaven in 2016 terug dat 46% van de door hen ondervraagde jongeren voor het eerst met porno geconfronteerd werden zonder ernaar te hebben gezocht; het popte op in hun scherm bij een andere zoekopdracht, of via social media. En bijna een kwart van de ondervraagde jongeren vertelde dat iemand anders het hun had laten zien, zonder dat hen was gevraagd of ze wel interesse hadden.

De gemiddelde leeftijd waarop kinderen voor het eerst geconfronteerd worden met het beeldmateriaal, is niet helemaal duidelijk. Schattingen liggen vaak tussen de 9 en 14 jaar, maar de ervaring leert dat het regelmatig eerder gebeurt: de verhalen van jongeren die al op hun zesde jaar of nóg jonger geconfronteerd worden met pornografie, zijn niet schaars.

En dat is niet gek. Porno is overal.

Gevaren

Los van de vraag of we het kijken van porno wel of niet vinden kunnen, moeten we ons bewust zijn van de gevolgen die het heeft.

De impact van pornografisch materiaal is op lange termijn heftiger dan drugs als heroïne, stelde Dr. Tucker al in 2017. Het hersengebied dat het meest aangetast wordt door het verslavende materiaal, is de prefrontale cortex, het gebied dat ons volgens Tucker ‘mens maakt’. Dit stuk van ons brein bestuurt de andere delen. Het is gericht op planning, zelfbeheersing en het inschatten van risico’s. Ook staat de prefrontale hersenkwab erom bekend dat deze pas ver na het twintigste levensjaar is volgroeid. Daarom is jouw tiener nog zo rommelig, altijd laat en soms impulsief 😉.

Een onderzoek uit 2020 naar duizenden pornografische video’s vond dat 45% van de video’s minstens één daad van fysieke agressie bevatte. Een verwante trend is de zogenaamde “wraakporno,” waarbij privéfoto’s of -video’s door een ex-partner worden geüpload om iemand te vernederen of te beschamen. Inmiddels zien we dit werkelijkheid worden in de vorm van sexting.

Zorgwekkend is dat tieners die porno kijken, vaker geloven dat wat ze zien realistisch is – als het gaat om een seksleven. In het eerder genoemde onderzoek van Rutgers stelden zij dat meer dan de helft van de jongeren porno keek om te leren wat ze tijdens seks moeten doen. Sommigen stellen dat 63% van de jongens en 58% van de meisjes hun vragen over seks online stelt. Sites als Pornhub geven aan dat Gen Z vooral kijkt naar ‘romantische porno’. Dat is zorgelijk; als iemand veel naar porno kijkt, ontstaan er onrealistische verwachtingen voor een toekomstige relatie.

Een filter als tool

Robert van Kliksafe vertelde me: “Van alles wat we filteren, is porno het belangrijkste, maar ook het grootste taboe.” Kliksafe kan voorkomen dat je kinderen thuis in aanraking komen met pornografisch beeldmateriaal, en geeft je handvatten om je kinderen voor te bereiden op wat ze tegen kunnen komen.

Wat als je al gegrepen bent door porno?

Het kan zijn dat je zelf of je kinderen worstelen met porno. Weet dat er hoop is. Er zijn talloze verhalen van mensen die dit achter zich hebben leren laten!

Tegelijk is het goed om te weten dat het los komen van porno vaak een proces is. Als je worstelt met pornografie, spelen er vaak ook andere dingen in je leven: verstoorde relaties met anderen en God, een laag zelfbeeld of een gemis aan toekomstperspectief. Mensen hebben te weinig beweging, worstelen met leegte of eenzaamheid, of hebben nooit leren dealen met lastige emoties als boosheid, verdriet of angst. Een worsteling met porno brengt dit aan het licht. Het geeft de worstelaar een kans om te groeien als persoon en in karakter.

Meer weten over hoe je het gesprek over porno aan kunt gaan? Of heb je behoefte aan concrete tools, zoals een e-learning of strategieën die je in kunt zetten? Lees dan verder op www.pratenoverporno.nl of op de website van onze stichting.

Over de auteur:

Thirza van der Neut is mede-initiatiefnemer en operationeel manager bij Stichting Freehearted. Vanuit deze rol zet zij zich in voor het ondersteunen en versterken van mensen en initiatieven die bijdragen aan herstel, hoop en perspectief.