Let op! U gebruikt een sterk verouderde browserversie.

Deze browser heeft veiligheidsissues en kan niet alle mogelijkheden van deze en andere websites weergeven.
Lees meer over het upgraden van uw browser .

MijnKliksafe is wel goed bereikbaar.

Hoe sociaal zijn sociale media?

#Mediaopvoeding

Geplaatst op 18 november 2021

#1. Verbonden en alleen
“Hoe houden we het samen sociaal online?” vroeg Nederland zich begin november af, in de Week van de Mediawijsheid van 2021. In twee columns reflecteert Henrieke op de thematiek van de week.

Sociale mediasites weten het zeker: ons platform maakt je leven socialer en beter. “Bringing you closer to the people and things you love”, belooft Instagram. Op 1 november bracht Insta een nieuwe feature uit: de Jouw Beurt knop. Met die functie kunnen verschillende gebruikers een eigen foto of video toevoegen in een themareeks. Het bedrijf Plant A Tree Co wilde dat weleens testen en stuurde een sticker de wereld in met de tekst Wij planten een boom voor elke foto van een huisdier. Tien minuten later verwijderde het bedrijf de sticker alweer. De fotoketen groeide immens snel aan en de onderneming besefte dat het de eigen belofte nooit zou kunnen waarmaken.

De verwijderde sticker bleef daarna viral gaan op Instagram – anoniem nu. “Wie gaat al die bomen toch planten?” vroegen Instagrammers zich na miljoenen huisdieren vertwijfeld af. De kracht van sociale media had zich opnieuw bewezen. In korte tijd waren miljoenen mensen gemobiliseerd rond een project. Een magische krachtenbundeling, waarbij mensen even voelden: hier groeit iets moois. Inmiddels heeft Plant A Tree Co zich bekend gemaakt. Het bedrijf is een inzamelactie gestart. Met een miljoen dollar moeten de vier miljoen bomen alsnog geplant kunnen worden. Krachtige, sociale media.

A-sociaal         

In de eindeloze wereld van sociale media blijkt echter ook veel mis te gaan. Voorafgaand aan de Week van de Mediawijsheid publiceerde Netwerk Mediawijsheid daar een onderzoek over. Meer dan 80% van de ondervraagden gaf in het onderzoek aan dat er betere omgangsvormen nodig zijn op sociale mediasites. We verbinden ons massaal op internet, maar juist daar ervaren we veel cyberpesten, haatberichten, nepnieuws, complottheorieën en uitsluiting, meldde de studie. Die problemen verdienen stuk voor stuk een goede aanpak. Toch is het maar de vraag of dit dé vraagstukken van sociale media zijn. Zijn het niet slechts symptomen van een dieperliggend probleem?

Sociaal leren zijn

Wij mensen zijn geschapen in Gods werkelijkheid. Het openbare sociale leven is daarbinnen het belangrijkst. Daar ontmoeten en helpen we elkaar. We hebben elkaar nodig voor praktische dingen: voor eten en drinken in een quarantaineperiode, voor oppas als we onverwachts naar de dokter moeten. Maar we hebben elkaar ook nodig om sociaal te kunnen zijn. We moeten ons ongemakkelijk voelen in een nieuwe groep mensen, om te leren een eigen ruimte in te nemen. Discussies moeten vastlopen, om te leren hoe we dichter bij elkaar kunnen komen. Karakters moeten schuren, om onze eigen(-)aardigheden te ontdekken. En hoe andersom het ook klinkt: sociale onhandigheid leert ons om sociaal handig te worden.

Digitale schermen staan dit leerproces en onze verhouding van mens tot mens altijd in de weg. Die verbinden ons wel praktisch, maar niet in wie we écht zijn. Sociale media bieden ons wel alle ruimte om te liken en te linken, maar wijzen ons niet op de zwakke plekken in ons karakter of op ons vertekende zelfbeeld. Ook kunnen we er volledig onderduiken in een profiel dat we schetsen van onszelf, zonder dat iemand in onze ziel kijkt. Dat is een fundamenteel probleem van sociale media. Hoe vaak we onze status ook bijwerken en hoeveel we ook zien van elkaars leven, we ontmoeten elkaar er niet van mens tot mens.

Sociaal durven zijn     

De techniek belooft ons dat we meer verbonden zullen zijn met elkaar. In werkelijkheid blijken sociale media juist samen te hangen met eenzaamheid. We kijken mee met de toppen en dalen van elkaars leven, maar zijn er niet echt om elkaar een glimlach of juist een schouder te bieden. Wat rest na TikTok, is toch altijd het zwarte scherm van een uitgedoofde smartphone.

In een tijd van sociale media is diep contact belangrijker dan ooit, maar juist dat lijken we steeds moeilijker te gaan vinden: het geven van onszelf en het openstaan voor de ander. Wie op straat in het bushokje wacht, wil de ongemakkelijke situatie doorbreken met zijn scherm. Vreemd genoeg willen we thuis -als we eindelijk alleen zijn- juist weer online gaan met duizenden anderen. Het gevolg is dat we zowel in het bushokje als thuis alléén zijn, tussen al die anderen. Zo dichtbij elkaar en toch zo ver van elkaar verwijderd.

Sociaal willen zijn

Cyberpesten, haatberichten, nepnieuws, complotten en uitsluiting kunnen makkelijk ontstaan in de eenzame ruimte van het allemaal alleen zijn. Het oogcontact is namelijk verbroken. Je ziet de door jou veroorzaakte pijn niet bij de ander, je ervaart de ongemakkelijke sociale situatie niet aan den lijve. Het aanpakken van problemen op sociale media begint daarom in de echte wereld. Daar horen dialogen plaats te vinden. Daar horen mensen verbonden te zijn. Daar, in de openbare sociale ruimte – in Gods werkelijkheid.

Wie online gaat, heeft offline bagage nodig. Sociaal gedrag op sociale media kan niet losstaan van sociale vorming in de echte wereld. Laat kinderen, tieners, pubers én volwassenen daarom heel veel tijd doorbrengen met elkaar. In bestaande en in nieuwe groepen. En laat sociale media daarbij slechts een verlengstuk zijn van bestaande vriendschappen, offline hobby’s en het fysieke leven. 

Over de auteur:

Henrieke is lid van de raad van advies van Kliksafe. Ze is getrouwd en moeder van twee jonge jongens, en werkt als mediapedagoog. Letters lezen, schrijven en herkauwen is naast werk ook hobby voor Henrieke. Daarnaast vind je in haar huis overal haakwerkjes, naaiprojecten en muziekstukken.

Wij zijn Kliksafe

Wat we het allerbelangrijkst vinden: online veiligheid voor jou en je gezin. Daarom geven we tips over zo ongeveer alles wat met internet te maken heeft. Ook leveren we verschillende filterproducten. Zodat je zelf kan bepalen wat je wel en niet ziet. Wel zo veilig!

Reageren?

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.
Voor onze blog hanteren we deze huisregels.

Ontvang gratis tips en blogs

Elke 6 weken tips over online risico’s, mediaopvoeding en games.

Deel dit bericht op: