Ook met jouw foto kan porno gemaakt worden

Deepfakes en manipulatie

Toen journalisten van onderzoeksprogramma Pointer op zoek gingen naar zogenoemde uitkleed-apps, schrokken ze enorm. Ze stuitten op tientallen websites die het mogelijk maakten om een willekeurige foto met één druk op de knop te veranderen in een naaktfoto. Ook Grok, de AI-chatbot van X, kan van gewone foto’s erotisch beeldmateriaal maken. Personen kunnen in een seksuele pose worden gezet zonder dat er te zien is dat dit met AI gedaan is. Het worden deepfakes genoemd: foto’s, of video’s die beelden van bestaande mensen digitaal manipuleren.

Hoewel uitkleed-apps inmiddels in de hele Europese Unie verboden zijn en hoewel de Nederlandse rechtbank Grok verboden heeft om nog seksuele beelden te genereren, kunnen personen met kwaadwillige bedoelingen deze beelden alsnog maken met AI. Meer dan ooit is het nodig om de mediaopvoeding en de seksuele opvoeding te verbinden aan elkaar. Maar hoe doe je dat?

Een lichamelijke opvoeding

Leg de basis door in gesprek te gaan over hoe mooi en belangrijk ons lichaam is. In de onlinewereld zijn we lichaam-loos aanwezig en dat is onnatuurlijk. Online gaan mensen sneller een seksuele grens over of plaatsen ze zomaar een lelijke opmerking. Ons lichaam blijkt ons op een bepaalde manier voor schadelijk gedrag te bewaren. Online treed je buiten je lichaam, daar ‘voel’ je pervers gedrag niet. Daar merk je niet wat jouw gedrag met de ander doet. In een lichaamloze wereld kunnen morele grenzen snel vervagen.

Daarnaast kan iedereen zich online anders voordoen, je kunt er een ideaalbeeld van jezelf neerzetten. Beelden die met AI gemaakt of aangepast zijn, scheppen een schoonheidsideaal, dat jongeren onzeker maakt over zichzelf. In de opvoeding mag je daar een veel rijker alternatief tegenover zetten. Kom wat losser van die onlinewereld, het gaat om het echte leven! Het is goed zoals jij eruitziet en veel belangrijker is het om een oprechte vriend, een betrokken naaste te zijn in de fysieke werkelijkheid. Innerlijke schoonheid is van veel grotere waarde dan het uiterlijk.

Preventieve keuzes maken

Probeer ook met je kind in gesprek te gaan over AI-porno. Met kunstmatige intelligentie kan het gezicht van iedereen gebruikt worden om naaktbeelden te creëren. Iedereen kan het slachtoffer worden van deze nieuwe vorm van seksueel geweld – want dat is het. Je hebt nooit toestemming gegeven voor deze beelden, terwijl ze over jouw meest intieme zelf gaan. Ineens ben je te zien in een context waarin je helemaal niet zichtbaar wilt zijn. Dat geeft allerlei gevoelens, van schaamte tot machteloosheid en boosheid. Of angst – als de beelden gebruikt worden als wreking of om geld bij je los te krijgen.

Personen die herkenbaar zijn in AI-porno, zijn altijd een slachtoffer. Die hebben niet jouw veroordeling, maar jouw steun en betrokkenheid nodig. Die verdienen een omhelzing, geen afkeuring. De allerbeste manier om nare situaties te voorkomen, is om zo weinig mogelijk beelden van jezelf te verspreiden online. Daag je kind uit om sociale media te schrappen. Insta, SnapChat, TikTok: ja echt, je kunt zonder! Moedig ook aan om alleen beelden te delen waarop zijzelf en anderen niet herkenbaar te zien zijn. Natuurlijk is het niet waterdicht: voorkomen is nauwelijks mogelijk. Zelfs een pasfoto op LinkedIn of een foto in het nieuws zijn al voldoende om naaktbeelden te creëren. Maar openheid richting elkaar en bewustzijn op dit punt vormen een belangrijke eerste stap.

Een gezond wantrouwen

Hoe vreemd het ook klinkt, leer kinderen en jongeren ten slotte een zeker wantrouwen aan richting de onlinewereld. Een gezond wantrouwen, daar gaat het om! Daardoor geloof je niet alle filmpjes waarin politici bizarre uitspraken doen. Daardoor ga je eerst op onderzoek uit als je beelden van je docent ziet langskomen die jou verbazen. Laten deepfakes met het gezicht van een bekende je niet uit het veld slaan, maar je alert maken. Stel je oordeel uit en ontdek of de beelden echt zijn.

Waar je op kunt letten

• Lichaamskenmerken: AI heeft moeite met het juiste aantal vingers, het laat gewrichten onnatuurlijk buigen of het geeft iemand een onnatuurlijk gladde huid.
• Details: AI valt door de mand op detailpunten, met oorbellen die niet hetzelfde zijn, met kleding die opgaat in de achtergrond of een bril die niet juist op het gezicht zit.
• Achtergrond: AI is niet goed in het opmaken van een realistische achtergrond, waardoor je niet-bestaande verkeersborden of mensen met mismaakte gezichten ziet. Ook schaduwen en reflecties in spiegels kloppen lang niet altijd.
• Bronvermelding: Beelden die met een echte camera zijn gemaakt, kunnen gedetailleerde bestandsinformatie laten zien, AI-beelden niet. Check of een zoekmachine je bij de bron van beelden brengt. Zo niet, dan heb je waarschijnlijk AI-beelden in handen. Een verplicht watermerk op kunstmatig gegenereerde beelden zou het allermooist zijn. Maar voorlopig moeten we het doen met een alerte houding.